|
Wedstrijd: maak een mooie kist
Ik doe mee aan de wedstrijd van Uitvaartondernemer Monica Zeegers en heb een kunstwerk gemaakt van een (lijk)kist naar aanleiding van het levensverhaal van Frank.
Lees hier mijn Weblog.
 
 
Toelichting op het ontwerp
Met het ontwerp heb ik een sfeer willen neerzetten. De inspiratie daarvoor komt uit het gesprek met Frank en een passage uit de Autobiografie van Marten Toonder. Frank heeft deze passage uit de autobiografie voorgelezen tijdens het gesprek. Het is een passage die hem raakt, hij krijgt er kippenvel van. Deze tekst en elementen uit het leven van Frank zijn verwerkt in het uiteindelijke ontwerp.
De figuur die op de rand van de kist zit en over het water tuurt zit vol van symboliek. Zijn handen zijn versmolten met het boek dat stil op zijn schoot rust. Hij leest niet. De symboliek is ook verwerkt in de wijze waarop de figuur is opgebouwd, het kippengaas dat door de huid heen komt, de voeten in het water, de jas, de diamant, de tekst op de kist.
De kijker kan hier zijn eigen betekenis aan geven.
Tekst uit de autobiografie van Marten Toonder
Marten en zijn vrouw Phiny kijken samen naar een zonsondergang.
“Het leven moet een doel hebben, anders heeft de hele schepping geen zin. En welk doel had hij? Daar had ik in die tijd nog geen antwoord op; ik bekeek alles vanuit mezelf.
‘Het leven heeft alleen maar zin wanneer je met z’n tweeën bent,’ zei ik tegen Phiny. ‘Maar er komt een tijd dat een van ons sterft, en dan blijft er maar een half mens over.’
(…) Ze keerde zich om en zei met grote overtuiging dat doodgaan niet erg is, maar alleen overblijven wel.
(…) ‘Je moet iets hebben waar je van houdt. Anders ga je dood.’ zei ik.
Dat overtuigde haar. Ze greep me beet en schudde me.
‘Als je het maar niet in je hoofd haalt om eerder dood te gaan dan ik!’ riep ze.
Dat heb ik haar beloofd, en die belofte heb ik kunnen houden. Maar het is vreemd.”
Autobiografie Marten Toonder
Uitgeverij De Bezige Bij, 2010, blz. 273.
|
|
Augustus
De maand augustus staat in het teken van het realiseren van het ontwerp van de kist. De keuze van materialen vergt het nodige denkwerk. De figuur die op de rand van de kist komt te zitten bouw ik op uit kippengaas en plak daar gipsverband omheen. Het blijft bij één persoon. De binnenkant van de kist bekleed ik met zwarte vijverfolie. Een enorme klus, en gelukkig helpt Max om die te klaren. Als alles klaar is plaats ik de kist in de tuin en vul hem met water. Een bijzonder moment. Het is een prachtig verstild beeld, waarvan de kist een functioneel onderdeel is.
Ik maak een serie foto’s en schrijf een toelichtende tekst over het ontwerp van de kist. Die stuur ik aan Frank. Hij reageert enthousiast: “Ik vind het héél, héél mooi wat je gemaakt hebt. Natuurlijk herken ik de context van ons gesprek, het voorlezen uit het boek, het water waar de dode walvis lag, waarover ik las. Ik ben erg onder de indruk”.
Ik laat Monica weten dat ik klaar ben. We brengen de kist naar Overasselt. In Overasselt staan al meerdere bewerkte kisten. Monica vertelt dat de kisten gedurende de eerste twee weken van november geëxposeerd zullen worden in museum de Stratemakerstoren in Nijmegen. Daarna zullen ze door het land gaan toeren en diverse Provinciehuizen aandoen.
Juli
Van Monica heb ik de naam ontvangen van mijn ‘model’, de persoon die mijn inspiratiebron zal zijn voor het ontwerp van de kist. Frank en ik spreken af op één van de snikhete dagen die juli rijk is. Op de dag dat mijn moeder 89 jaar geworden zou zijn en twee van onze kinderen voor 3 weken naar de VS vertrekken.
In Franks tuin zitten we aan koffie en vlaai. Ik vraag hem over zijn leven. Frank is bioloog en werkt als beleidsmedewerker bij een dierenbeschermingsorganisatie. Ook is hij politiek actief. Tijdens het luisteren naar het levensverhaal van Frank ben ik alert op de beelden die in mijn hoofd opkomen. Deze beelden heb ik nodig voor het ontwerp van de kist.
O.B. Bommel is de rode draad in zijn leven. Hij groeide op met de verhalen. Knipte ze uit de krant. Hij heeft alle boeken. En wanneer ze opnieuw worden uitgegeven koopt hij ze weer. Soms komt hij nog weleens een verhaal tegen wat hij nog niet kent. Het is als het vinden van een diamant.
Frank leest me voor uit De Grote Onthaler en vertelt over de symboliek in het verhaal, de prachtig opgebouwde zinnen, de subtiele ironische wendingen en het ritme van de woorden. Dan pakt hij de Autobiografie van Marten Toonder en leest de eerste bladzijden. Een magisch verhaal over een dode walvis. “Death is full of uncanny life”. Maar er is nog iets wat ik beslist moet horen. Hij bladert in het boek, op zoek naar het fragment. Het is niet makkelijk te vinden. Hij krijgt kippenvel van de tekst, zegt Frank en zoekt verwoed door. Het gaat over Marten en zijn vrouw Phiny die samen over het water uitkijken. Ze kennen elkaar al heel lang. Praten over de dood…. Nog één zoekpoging. Ja, daar is het: aan het einde van deel 1. Frank leest en ondanks dat hij in de snikhete zon zit staat het kippenvel hem op de armen.
Ik zie het beeld van een kist gevuld met water met twee figuren, zittend op de rand, die elkaar al zo lang kennen dat ze geen woorden meer nodig hebben. Ze turen over het water.....
Juni
Op de eerste dag van deze maand ontvang ik een mailtje dat ik geselecteerd ben voor dit bijzondere project. Een week later haal ik samen met Max de kist op in Overasselt. Het is een eikenhouten kist. Wel apart om zoiets in je atelier te hebben…. Ik zet ‘m rechtop, zodat hij niet de sfeer gaat bepalen en hang er een doek overheen. Hij moet even wachten. Eerst de expositie voor Artez voorbereiden.
April
Een artikeltje in de Gelderlander trekt mijn aandacht. Uitvaartondernemer Monica Zeegers schrijft een wedstrijd uit om een (lijk)kist te ontwerpen op basis van het levensverhaal van een nog levende persoon. Het idee spreekt me aan en ik schrijf me in. Mijn motivatie voor deelname omschrijf ik als volgt:
“Hoe gedenken mensen hun dierbaren? Met deze vraag houd ik mij al enkele jaren bezig. Ik fotografeer kerkhoven en maak objecten met als thema 'In honour of the deceased'.
(www.atelierdeontmoeting.nl > projecten). Ik heb alternatieven voor de kist bedacht omdat mensen meestal in een andere houding sterven dan waarop zij worden opgebaard.
Mijn motivatie om mee te doen ligt in bovenstaande én omdat ik ervan overtuigd ben dat het decoreren van een kist (of anderszins) een belangrijk onderdeel kan zijn van het verwerken van het verlies. Nabestaanden en kunstenaar werken daarin nauw samen”.
|
